ApDung.comÁp Dụng
AI cho kho vận, điều phối giao nhận

Quy trình nhận hàng nhập kho: soạn bằng AI, kiểm đếm và lập biên bản chênh lệch

Các bước nhận hàng nhập kho từ lúc xe tới đến lúc lên kệ, cách xử lý khi thiếu hoặc hỏng, và cách nhờ AI soạn quy trình cùng phiếu kiểm nhận cho kho.

Loading dock in Dong Nai industrial park, two workers in reflective vests counting cartons beside an open truck, low angle, afternoon sun, orange and teal tones

Quy trình nhận hàng nhập kho chuẩn gồm năm chặng: chuẩn bị trước khi xe tới, kiểm bên ngoài trước khi dỡ, kiểm đếm khi dỡ, xử lý chênh lệch ngay tại cửa kho, rồi nhập sổ và đưa hàng lên kệ. Phần lớn chênh lệch tồn kho mà cuối năm phải đi tìm nguyên nhân thật ra bắt đầu ở cửa kho: ký nhận đủ trong khi thiếu một thùng, nhận hàng móp mà không ghi, đưa hàng lên kệ trước khi nhập phiếu.

Bài này đi qua từng chặng, chỉ ra chỗ hay sai, và cho bạn câu lệnh để nhờ trợ lý AI viết quy trình nhận hàng và phiếu kiểm nhận riêng cho kho mình — từ cách bạn kể lại bằng lời. AI không đứng ở cửa kho thay bạn, nhưng nó giúp biến kinh nghiệm trong đầu thành tờ hướng dẫn mà nhân viên mới cũng làm theo được.

Vì sao khâu nhận hàng là nơi chênh lệch bắt đầu

Khi hàng còn trên xe, trách nhiệm thuộc về bên giao. Khi thủ kho ký nhận, trách nhiệm chuyển sang kho. Ranh giới đó nằm đúng ở khoảnh khắc ký, và nó trôi qua rất nhanh khi cửa kho đang có ba xe chờ, tài xế giục vì còn chuyến sau. Một chữ ký vội trên phiếu giao hàng ghi đủ số lượng có nghĩa là mọi thiếu hụt phát hiện sau đó đều trở thành thiếu hụt của kho.

Lỗi ở khâu nhận cũng khó tìm lại hơn lỗi ở khâu xuất. Hàng xuất thiếu thì khách sẽ báo. Hàng nhận thiếu thì không ai báo cả, nó nằm im trong sổ như một con số dư ảo cho tới đợt kiểm kê. Lúc đó đã qua nhiều tuần, tài xế không còn nhớ, nhà cung cấp cũng không nhận.

Vì thế quy trình nhận hàng cần chặt hơn những gì nhiều kho nhỏ đang làm, nhưng không cần phức tạp. Nó chỉ cần trả lời được: ai được ký nhận, kiểm những gì trước khi ký, gặp chênh lệch thì ghi ở đâu và báo ai, và hàng chưa nhập phiếu thì đặt ở khu nào. Bốn câu đó viết ra giấy, dán ở cửa kho, là đã khác hẳn tình trạng mỗi người nhận một kiểu.

Chuẩn bị trước khi xe tới

Phần chuẩn bị thường bị bỏ qua vì nghĩ là thừa, nhưng chính nó quyết định khâu kiểm đếm có nhanh và đúng hay không. Trước mỗi lô hàng đã có lịch, thủ kho nên có sẵn:

  • Đơn đặt hàng hoặc thông báo giao hàng từ phòng mua: mã hàng, số lượng, quy cách đóng gói, số lô hoặc hạn dùng nếu có.
  • Một khu chờ nhận hàng còn trống, kẻ vạch hoặc đặt biển phân biệt với khu hàng đã nhập. Hàng chưa kiểm không được đặt lẫn vào kệ.
  • Người kiểm đếm và người chứng kiến, tốt nhất là hai người khác nhau, đã biết lô nào sắp tới.
  • Phương tiện bốc dỡ phù hợp với cách đóng hàng: xe nâng tay cho pallet, xe đẩy cho thùng rời. Người lái xe nâng phải là người đã được huấn luyện.
  • Phiếu kiểm nhận in sẵn hoặc mẫu trên máy tính bảng, có cột số lượng theo chứng từ, số thực nhận, tình trạng, ghi chú.
  • Điện thoại hoặc máy ảnh để chụp tình trạng xe, niêm phong, hàng hỏng — chụp trước khi dỡ và trong khi dỡ.

Nếu lô hàng đến mà không có lịch báo trước, nguyên tắc nên là: cho xe chờ, gọi phòng mua xác nhận rồi mới dỡ. Nhận hàng không có đơn là cửa mở cho hàng giao nhầm, giao trùng, hoặc giao hàng không ai đặt.

Các bước nhận hàng tại cửa kho

Dưới đây là khung chung cho kho hàng hoá thông thường. Kho có hàng lạnh, hoá chất, dược phẩm cần thêm các bước chuyên biệt theo quy định riêng của ngành.

  1. Kiểm bên ngoài trước khi mở thùng xe: niêm phong còn nguyên, số niêm phong khớp chứng từ nếu có, thùng xe không ướt, không có mùi lạ. Chụp ảnh.
  2. Đối chiếu chứng từ: phiếu giao hàng của bên giao khớp với đơn đặt hàng về mã hàng và số lượng. Chênh lệch về giấy tờ ghi chú ngay, chưa ký.
  3. Dỡ hàng và đếm theo đơn vị lớn trước: đếm số pallet, số thùng nguyên, so với phiếu giao. Thùng móp, rách, ướt tách riêng sang một bên.
  4. Kiểm mẫu bên trong: mở một số thùng theo tỉ lệ công ty quy định để kiểm số lượng trong thùng, quy cách, số lô, hạn dùng. Hàng giá trị cao kiểm toàn bộ.
  5. Ghi kết quả vào phiếu kiểm nhận: số theo chứng từ, số thực nhận, số hỏng, ghi chú. Người kiểm và người chứng kiến cùng ký.
  6. Ký nhận có ghi chú: nếu có chênh lệch, ghi rõ trên phiếu giao hàng của bên giao trước khi ký, ví dụ "thực nhận 48 thùng, thiếu 2 thùng, 1 thùng móp góc", và đề nghị tài xế ký xác nhận.
  7. Nhập phiếu vào phần mềm hoặc sổ kho theo số thực nhận, không theo số trên chứng từ.
  8. Đưa hàng lên kệ sau khi đã có phiếu nhập, hàng hỏng chuyển vào khu hàng chờ xử lý.

Thứ tự bước 7 trước bước 8 hay bị đảo vì khu chờ chật. Nhưng hàng lên kệ trước khi có phiếu chính là nguồn gốc của những mã có tồn thực tế mà sổ ghi không.

Khi số lượng hoặc chất lượng không khớp

Thiếu số lượng. Ghi trên phiếu giao hàng của bên giao, có chữ ký tài xế, chụp ảnh số pallet và số thùng. Lập biên bản chênh lệch ngay, gửi phòng mua trong ngày. Nhập kho theo số thực nhận.

Thừa số lượng. Không nhận phần thừa vào tồn kho chung. Tách riêng, ghi chú, báo phòng mua hỏi nhà cung cấp — có thể là hàng của khách khác bị xếp nhầm xe.

Hàng hỏng, bao bì móp, ướt. Chụp ảnh rõ từng thùng, ghi vào biên bản, tách sang khu chờ xử lý. Công ty có thể quy định từ chối nhận ngay hoặc nhận rồi khiếu nại sau — việc này phải có quy định trước, không để thủ kho tự quyết từng lần.

Sai mã, sai quy cách. Ví dụ đặt thùng 24 chai mà giao thùng 12 chai. Ghi chú, báo phòng mua, chờ quyết định. Không tự quy đổi rồi nhập vì quy đổi sai là lệch cả mã lẫn giá.

Hạn dùng ngắn hơn yêu cầu. Nhiều đơn hàng có điều kiện hạn dùng còn lại tối thiểu. Hàng không đạt thì ghi rõ hạn thực tế trên biên bản và báo trước khi nhập.

Nhờ AI soạn quy trình và phiếu kiểm nhận cho kho của bạn

Quy trình chung ở trên chỉ là khung. Kho của bạn có những đặc thù riêng: nhận hàng từ mấy nhà cung cấp, hàng đóng pallet hay thùng rời, có hàng theo lô hay không, ai là người được ký. Cách nhanh nhất để có quy trình riêng là kể lại cho trợ lý AI cách kho đang làm, kể cả những chỗ mình biết là đang làm chưa đúng, rồi nhờ nó sắp xếp và chỉ ra chỗ hở.

Câu lệnh mẫu: "Đóng vai một trưởng kho của công ty phân phối hàng tiêu dùng. Mình mô tả cách kho đang nhận hàng như sau: [kể lại, càng chi tiết càng tốt, không ghi tên nhà cung cấp thật]. Hãy viết lại thành quy trình nhận hàng đánh số bước, mỗi bước ghi người làm, giấy tờ, việc phải kiểm. Sau đó liệt kê riêng những chỗ trong mô tả của mình có thể dẫn tới chênh lệch tồn kho, kèm lý do. Không thêm bước nào mà mình không nhắc tới nếu không đánh dấu đó là đề xuất."

Câu lệnh thứ hai cho phiếu: "Dựa trên quy trình vừa viết, thiết kế phiếu kiểm nhận một trang dạng bảng, có phần thông tin lô hàng, bảng kiểm từng mã với cột số theo chứng từ, số thực nhận, số hỏng, ghi chú, và phần chữ ký của người kiểm, người chứng kiến, tài xế."

Đọc lại kết quả với con mắt của người làm kho lâu năm. AI hay thêm những bước nghe chuyên nghiệp nhưng không thực tế với kho hai người, ví dụ kiểm tra chất lượng bằng phòng thí nghiệm. Cắt hết những gì kho bạn không làm được. Quy trình chỉ có giá trị khi người ta thật sự làm theo.

Ai làm gì trong khâu nhận hàng

Ở kho nhỏ một người có thể kiêm nhiều vai, nhưng vai "người kiểm" và vai "người ký nhận cuối" nên tách nếu có thể, để có người thứ hai nhìn lại.

VaiViệc chínhKhông được làm
Phòng mua hàngGửi đơn đặt hàng và lịch giao cho kho trước; xử lý chênh lệch với nhà cung cấpYêu cầu kho nhận hàng không có đơn
Thủ khoĐối chiếu chứng từ, quyết định nhận hay chờ, ký nhận có ghi chú, nhập phiếuKý đủ khi chưa đếm xong
Nhân viên khoDỡ hàng, đếm, kiểm mẫu, chụp ảnh, tách hàng hỏngĐưa hàng lên kệ trước khi có phiếu nhập
Người chứng kiếnCùng đếm hoặc đếm lại, ký phiếu kiểm nhậnKý thay khi không có mặt
Tài xế bên giaoCó mặt khi đếm, ký xác nhận ghi chú chênh lệchTự dỡ và đặt hàng vào kệ
Kế toán khoĐối chiếu phiếu nhập với hoá đơn của nhà cung cấpSửa số lượng trên phiếu nhập mà không có biên bản

Bảng phân vai này là thứ nên dán cạnh quy trình ở cửa kho. Khi có tranh cãi, người ta nhìn vào bảng thay vì nhìn vào người.

Những lỗi hay gặp và cách chặn

Ký nhận theo số chứng từ để tài xế đi cho nhanh. Chặn bằng quy định: không ký khi chưa đếm xong đơn vị lớn. Xe phải chờ thì chờ; bên giao quen với kho làm chặt sẽ tự giao đúng hơn.

Kiểm mẫu luôn mở những thùng ở ngoài cùng. Thùng ngoài cùng dễ kiểm nhất nên cũng là thùng ít có vấn đề nhất. Chọn ngẫu nhiên, có cả thùng ở giữa và dưới đáy pallet.

Ảnh chụp không chứng minh được gì. Ảnh chỉ chụp cận thùng móp mà không thấy biển số xe, không thấy thời điểm. Chụp thêm một ảnh toàn cảnh có cả xe và hàng, giữ nguyên dữ liệu thời gian của ảnh.

Biên bản chênh lệch nằm trong ngăn kéo. Biên bản phải gửi phòng mua trong ngày, có người nhận xác nhận. Một biên bản không ai biết thì cũng như không có.

Nhân viên mới nhận hàng một mình. Tuần đầu, nhân viên mới chỉ làm người chứng kiến. Họ học quy trình bằng cách nhìn người làm đúng trước khi tự làm.

Câu hỏi thường gặp

Có bắt buộc tài xế ký vào biên bản chênh lệch không?

Không có cách nào ép buộc, nhưng nên đề nghị và ghi lại nếu tài xế từ chối. Ghi chú chênh lệch trên chính phiếu giao hàng của bên giao, chụp ảnh phiếu đó cùng hàng thực tế, là bằng chứng đáng tin hơn một biên bản chỉ có chữ ký của bên kho.

Kiểm mẫu bao nhiêu thùng là đủ?

Không có tỉ lệ chung cho mọi kho. Công ty nên tự quy định theo giá trị và rủi ro của hàng: hàng giá trị cao, hàng dễ thiếu lẻ thì kiểm nhiều hoặc toàn bộ; hàng đóng gói ổn định từ nhà cung cấp lâu năm thì kiểm ít hơn. Ghi tỉ lệ vào quy trình để mọi người làm giống nhau.

Nhận hàng xong mới phát hiện thiếu bên trong thùng thì làm sao?

Lập biên bản ngay khi phát hiện, chụp ảnh thùng còn nguyên băng keo của nhà cung cấp nếu có, báo phòng mua. Khả năng được nhà cung cấp chấp nhận phụ thuộc vào điều khoản hợp đồng mua hàng về thời hạn khiếu nại hàng thiếu bên trong thùng.

Có nên dùng AI để đọc ảnh phiếu giao hàng thay vì gõ tay?

Có thể thử để tiết kiệm thời gian gõ, nhưng phải che thông tin khách và giá trước, và luôn đối chiếu lại từng dòng vì AI đọc ảnh chữ in hay chữ viết tay vẫn nhầm số, nhất là số 1 với 7, 3 với 8. Kết quả chỉ là bản nháp để bạn sửa.

Hàng đến ngoài giờ làm việc thì xử lý thế nào?

Quy trình nên nói rõ có nhận ngoài giờ hay không. Nếu nhận, phải có người được giao quyền ký nhận và có đủ hai người kiểm. Nếu không nhận, phòng mua cần báo trước với nhà cung cấp để tránh xe đến rồi phải chờ qua đêm.

Kho nhỏ chỉ có một người thì ai làm người chứng kiến?

Có thể là tài xế bên giao, nhân viên bán hàng đang có mặt hoặc chủ cửa hàng. Điều quan trọng là có người thứ hai nhìn thấy số lượng lúc đếm. Khi thật sự chỉ có một người, chụp ảnh và quay video ngắn quá trình đếm là cách bù đắp tốt nhất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138