Phần lớn email phản hồi khách hàng của một bộ phận chăm sóc khách hàng thuộc năm loại: xác nhận đã nhận, xin thêm thông tin, cập nhật tiến độ, hướng dẫn cách xử lý và thông báo hoàn tất. Mỗi loại có một khung riêng. Khi đã có khung, trợ lý AI soạn nháp rất nhanh; việc của nhân viên là điền đúng thông tin và soát những chữ dễ gây hiểu lầm.
Bài này dành cho nhân viên trả lời thư và trưởng nhóm muốn thống nhất giọng văn trong bộ phận. Thư xin lỗi đối tác hay thư từ chối yêu cầu có cách viết riêng; ở đây tập trung vào các thư thường ngày, chiếm phần lớn hộp thư, mà lại hay bị viết vội nhất.
Năm loại thư và việc mỗi loại phải làm được
Trước khi nhờ AI soạn, bạn nên biết rõ thư mình định gửi thuộc loại nào và phải đạt điều gì. Một thư cố làm hai ba việc cùng lúc thường làm không tốt việc nào.
| Loại thư | Khách cần biết | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|
| Xác nhận đã nhận | Yêu cầu đã vào hệ thống, mã phiếu, khi nào có phản hồi tiếp | Gửi thư tự động chung chung không có mã phiếu và thời hạn |
| Xin thêm thông tin | Cần gửi đúng những gì, gửi cách nào, vì sao cần | Hỏi lại thứ khách đã gửi, hỏi nhiều đợt thay vì một lần đủ |
| Cập nhật tiến độ | Việc đang ở bước nào, có trễ không, bao giờ cập nhật tiếp | Im lặng cho tới khi xong, khách phải tự hỏi |
| Hướng dẫn xử lý | Các bước làm, làm xong thấy gì là đúng, sai thì làm gì | Gộp hướng dẫn vào một đoạn dài, thiếu bước kiểm |
| Thông báo hoàn tất | Việc đã xong, kết quả cụ thể, cần gì thì liên hệ ai | Đóng phiếu mà không hỏi khách đã ổn chưa |
Trong năm loại, thư cập nhật tiến độ bị bỏ qua nhiều nhất. Nhân viên nghĩ chưa có gì mới thì chưa cần viết. Với khách, không có thư nghĩa là không ai lo việc của họ. Một thư ngắn báo "vẫn đang chờ linh kiện, dự kiến cập nhật lại vào thứ Năm" giữ được lòng tin tốt hơn mọi lời xin lỗi về sau.
Câu lệnh mẫu cho từng loại thư
Mỗi câu lệnh dưới đây giả định bạn đã có sổ tay giọng văn của công ty (phần sau sẽ nói cách soạn). Thông tin trong ngoặc vuông là phần bạn tự điền ở bản cuối, không dán dữ liệu thật của khách vào chatbot ngoài.
- Xác nhận đã nhận: "Soạn email xác nhận đã nhận yêu cầu bảo hành. Có chỗ trống cho [MÃ PHIẾU], [THỜI HẠN PHẢN HỒI]. Dưới một trăm chữ, ba đoạn ngắn, theo sổ tay giọng văn sau [dán sổ tay]."
- Xin thêm thông tin: "Soạn email đề nghị khách gửi thêm ảnh tem bảo hành và ảnh hoá đơn. Giải thích một câu vì sao cần. Liệt kê các thứ cần gửi thành danh sách đánh số. Nói rõ khách gửi bằng cách trả lời thư này."
- Cập nhật tiến độ: "Soạn email cập nhật: phiếu [MÃ PHIẾU] đang chờ linh kiện thay thế, chưa có ngày về chính xác. Nói thật là chưa có ngày, hẹn thời điểm cập nhật tiếp là [NGÀY]. Không xin lỗi quá một lần."
- Hướng dẫn xử lý: "Chuyển các bước kỹ thuật sau thành hướng dẫn cho người không rành công nghệ [dán các bước nội bộ]. Mỗi bước một câu, có câu cho biết làm xong bước đó thấy gì. Thêm câu cuối: nếu đến bước nào không giống mô tả thì dừng lại và trả lời thư này."
- Thông báo hoàn tất: "Soạn email báo phiếu đã xử lý xong, nêu kết quả [KẾT QUẢ]. Hỏi khách đã ổn chưa bằng một câu, không kèm khảo sát dài."
Sau khi AI trả bản nháp, bạn mới điền mã phiếu, tên khách, ngày giờ thật trong hệ thống thư của công ty. Cách làm này vừa giữ dữ liệu khách ở trong nhà, vừa giúp bạn có bộ mẫu dùng lại nhiều lần.
Sổ tay giọng văn: một trang cho cả bộ phận
Cùng một công ty mà thư của mỗi nhân viên một giọng, khách sẽ thấy thiếu chuyên nghiệp. Sổ tay giọng văn không cần dày. Một trang gồm cách xưng hô (chúng em, công ty, hay tên thương hiệu), cách gọi khách (anh chị, quý khách, tên riêng), độ trang trọng, những cụm nên dùng, những cụm cấm dùng, và cách ký tên cuối thư.
AI hữu ích ở bước soạn sổ tay: bạn đưa vào mười thư cũ mà cả nhóm thấy viết tốt, đã che hết dữ liệu khách, và nhờ: "Đọc mười thư sau, rút ra quy tắc giọng văn chung: xưng hô, độ dài câu, mức trang trọng, cách mở đầu, cách kết thúc. Trình bày thành một trang, mỗi quy tắc kèm một ví dụ lấy từ thư." Kết quả là bản nháp để trưởng nhóm sửa, không phải quy định.
Sổ tay nên có một mục "chữ cấm" cụ thể theo ngành của bạn. Ví dụ với bộ phận bảo hành: không viết "chắc chắn sửa được" khi chưa kiểm máy, không viết "lỗi do khách sử dụng sai" khi chưa có kết luận kỹ thuật, không viết "miễn phí" nếu chưa đối chiếu điều kiện bảo hành. Dán mục này vào mọi câu lệnh soạn thư để AI tránh ngay từ bản nháp.
Những chữ phải soát trước khi bấm gửi
Mọi chữ "sẽ". Mỗi câu có "sẽ" là một lời hứa. Kiểm xem có người chịu trách nhiệm và thời hạn thật cho lời hứa đó không.
Mọi con số và ngày tháng. AI hay giữ ngày trong ví dụ của câu lệnh hoặc tự điền một ngày hợp lý. Đối chiếu với hệ thống, nhất là thứ trong tuần đi kèm ngày.
Tên sản phẩm, tên dịch vụ. Một chữ sai tên mẫu sản phẩm có thể khiến khách làm theo hướng dẫn của mẫu khác.
Từ ngữ đổ lỗi. Những cụm như "do khách", "theo đúng quy định khách đã đồng ý" nghe lạnh và dễ gây tranh cãi. Viết lại theo hướng nêu sự việc và phương án.
Chữ ký và tên người. Thư soạn sẵn hay giữ tên người ký của mẫu cũ. Khách trả lời thư cho một người đã nghỉ việc là chuyện xảy ra không ít.
Thông tin của khách khác. Khi dùng lại thư cũ làm mẫu, kiểm kỹ không còn sót tên, mã đơn, địa chỉ của khách trước. Đây là lỗi lộ dữ liệu phổ biến và rất khó rút lại.
Quy trình dùng mẫu thư cho cả nhóm
Khi bộ mẫu đã ổn, việc còn lại là giữ cho nó đúng theo thời gian và để mọi người dùng cùng một bản.
- Lưu mẫu ở một nơi chung trong công cụ thư hoặc hệ thống phiếu của công ty, mỗi mẫu ghi loại thư, ngày duyệt, người duyệt.
- Mỗi mẫu có phần cố định và phần nhân viên phải tự viết, đánh dấu rõ để không ai gửi nguyên mẫu cho khách.
- Khi chính sách đổi, người phụ trách tìm mọi mẫu nhắc tới chính sách đó và sửa cùng lúc.
- Mỗi tháng đọc lại một vài thư thật đã gửi để xem nhân viên có dùng mẫu đúng cách không, mẫu nào khách hay hỏi lại.
- Mẫu nào khách hay hỏi lại thì viết lại, có thể nhờ AI gợi ý ba cách diễn đạt khác để nhóm chọn.
Bộ mẫu tốt không làm thư trở nên máy móc nếu phần tự viết vẫn còn. Một câu riêng nhắc tới đúng điều khách đã kể, ví dụ việc khách cần máy trước đợt có khách đến nhà, cho khách thấy có người thật đọc thư của họ. AI có thể gợi ý câu đó nếu bạn mô tả bối cảnh, nhưng nhân viên chọn và chịu trách nhiệm.
Thư trả lời khách viết bằng tiếng Anh hoặc khách nước ngoài
Nhiều bộ phận nhận thư tiếng Anh từ khách nước ngoài sống ở Việt Nam. AI giúp được nhiều ở đây: dịch thư khách sang tiếng Việt để hiểu đúng, rồi soạn thư trả lời bằng tiếng Anh theo cùng khung năm loại. Điều cần nhớ là văn phong tiếng Anh trong chăm sóc khách hàng thường ngắn và thẳng hơn tiếng Việt; một bản dịch sát từng chữ từ thư tiếng Việt sẽ dài và quá trang trọng.
Câu lệnh mẫu: "Đây là thư khách gửi bằng tiếng Anh [dán thư đã che]. Tóm tắt ý chính bằng tiếng Việt. Sau đó soạn thư trả lời bằng tiếng Anh theo khung cập nhật tiến độ, giọng lịch sự, ngắn gọn, không dùng thành ngữ khó hiểu với người không phải bản ngữ." Nếu không ai trong nhóm đọc được tiếng Anh để soát, hãy dùng câu đơn giản và tránh các nội dung về quyền lợi, chi phí trong thư dịch máy; những thư như vậy nên chờ người đọc được kiểm trước khi gửi.
Với khách dùng ngôn ngữ khác như tiếng Hàn, tiếng Trung, tiếng Nhật, nguyên tắc tương tự nhưng rủi ro cao hơn vì nhóm khó soát. Một câu ở đầu thư nói rằng công ty đang dùng công cụ dịch và mời khách hỏi lại nếu có chỗ chưa rõ là cách làm thẳng thắn, khách thường đánh giá cao.
Ví dụ giả định: một thư cập nhật trước và sau khi sửa
Bản nháp đầu AI soạn cho một phiếu sửa máy giặt chờ linh kiện có thể như sau: "Kính gửi quý khách, chúng em vô cùng xin lỗi vì sự chậm trễ. Chúng em sẽ khắc phục trong thời gian sớm nhất và cam kết mang lại trải nghiệm tốt nhất cho quý khách. Rất mong quý khách thông cảm." Thư đọc trơn, lịch sự, nhưng khách đọc xong vẫn không biết máy mình đang ở đâu, bao giờ có tin, và có phải làm gì không.
Bản đã sửa theo khung cập nhật tiến độ: "Chào anh Minh, em là Hà bên bảo hành, gửi anh cập nhật về phiếu [MÃ PHIẾU]. Kỹ thuật đã xác định máy cần thay bo mạch điều khiển; linh kiện đã được đặt nhưng chưa có ngày về chính xác. Thứ Năm tuần này em sẽ báo lại anh tình hình, kể cả khi chưa có linh kiện. Trong lúc chờ, anh không cần làm gì thêm. Nếu anh cần dùng máy gấp, anh trả lời thư này để em hỏi phương án tạm cho anh." Thư dài hơn một chút nhưng mỗi câu đều mang thông tin.
Điểm khác nằm ở ba chỗ: có việc cụ thể đã làm, có mốc cập nhật thật mà nhân viên giữ được, và có một lựa chọn cho khách. Lời xin lỗi chung chung bị bỏ đi vì nó không thêm gì. Đây là kiểu chỉnh sửa bạn sẽ làm thường xuyên với bản nháp AI, và cũng là lý do câu lệnh nên dặn rõ "nói thật là chưa có ngày" và "không xin lỗi quá một lần".
Câu hỏi thường gặp
Có nên để thư xác nhận tự động gửi đi không qua người?
Thư xác nhận đã nhận có thể gửi tự động nếu nội dung cố định đã được duyệt và có mã phiếu, thời hạn phản hồi đúng. Các loại thư còn lại nên qua người đọc, ít nhất là phần có thông tin riêng của từng khách.
Thư cập nhật tiến độ nên gửi bao lâu một lần?
Không có con số chung. Nguyên tắc là gửi trước khi khách phải hỏi. Nếu đã hẹn khách một mốc cập nhật thì đúng mốc đó phải có thư, kể cả khi chưa có gì mới, chỉ để nói vẫn đang theo dõi và mốc tiếp theo.
Dùng AI soạn thư có cần ghi chú cho khách biết không?
Thư do nhân viên duyệt và chịu trách nhiệm thì không bắt buộc ghi chú, giống như dùng mẫu soạn sẵn. Nếu thư được gửi hoàn toàn tự động không qua người, công ty nên cho khách biết đó là thư tự động.
Khách viết thư rất dài, nhiều ý lộn xộn thì trả lời thế nào?
Nhờ AI tóm tắt thư đã che thành các ý đánh số, kiểm lại với thư gốc, rồi trả lời theo đúng thứ tự đó. Câu đầu nên nói rõ thư trả lời gồm mấy ý, để khách thấy không ý nào bị bỏ qua.
Có nên dùng biểu tượng cảm xúc trong thư chăm sóc khách hàng không?
Tuỳ sổ tay giọng văn của thương hiệu. Thư qua email nói chung nên hạn chế; tin nhắn trên ứng dụng thì linh hoạt hơn. Tránh hẳn trong thư khiếu nại, thư báo sự cố hay thư liên quan tiền.
Thư liên quan điều khoản hợp đồng, bảo hành thì AI soạn được không?
AI soạn được phần câu chữ nếu bạn dán đúng điều khoản, nhưng người hiểu chính sách phải đọc lại trước khi gửi. Nếu khách hỏi cách hiểu điều khoản trong trường hợp riêng, nên chuyển người phụ trách pháp chế thay vì để thư trả lời tự diễn giải.